Het weekend is voorbij, de tas is uitgepakt, de auto staat weer op de eigen oprit. De ervaring zit nog rijk in het geheugen van een kennis van mij, maar wat heeft diegene nou eigenlijk meegemaakt? Want ergens was het wel spannend, maar ook niet kloppend. Er knaagt wat. Zo begint dit verhaal. Niet met een aanklacht, maar met een nasleep.

Het weekend
Iemand die ik ken ging naar een weekendworkshop. De belofte: bevrijding. Loskomen van schaamte, van een lichaam dat nooit genoeg voelde, van jaren waarin seks iets was wat je overkwam in plaats van iets wat gevoeld werd. Een bekende naam gaf leiding, iemand die op dit moment veel aanzien geniet in het circuit rond seksuele bevrijding en heilige seksualiteit.

Wat er die dagen gebeurde, was geen langzame, zachte ontdekkingstocht. Er werd gebruikgemaakt van ‘chemische middelen’. Er waren oefeningen waarbij mensen geblinddoekt elkaar aanraakten, zonder precies te weten wie, zonder helder te kunnen instemmen of weigeren. Er ontstonden situaties die je eerder in een darkroom zou verwachten dan in een spiritueel weekend. En steeds onder dezelfde vlag: dit is heilige seksualiteit, dit is bevrijding, dit is wat je lichaam nodig heeft.
Mijn kennis deed mee. Vertrouwde erop. Ging naar huis met een gevoel dat niet paste bij wat er beloofd was.

Ik noem geen namen. Niet omdat het niet zou mogen, maar omdat dit niet over één persoon gaat. Het gaat over een patroon. En dat patroon is groter, structureler en beter gedocumenteerd dan de meeste mensen beseffen.

Waar dit vandaan komt
Een tijd terug had ik een andere site, De Echte Mensen. Ik schreef daar veel over onrecht dat vrouwen wordt aangedaan. Vanuit dat werk ben ik steeds dieper gaan graven, en op een gegeven moment kwam ik bij een bepaald onderwerp uit: seksualiteit, en specifiek heilige seksualiteit.

Dat is geen toeval. We leven in een maatschappij die is opgebouwd rond lust. Seks is er om te presteren, om te scoren, om iemand te laten klaarkomen als bewijs van een geslaagde avond. Verbinding, overgave, het gevoelde lichaam: daar is nauwelijks taal voor. Dus zoeken mensen ergens anders naar. Naar iets tragers, diepers, iets wat echter voelt.
Dat verlangen is oprecht en het is niet gek. Het probleem zit niet in het zoeken. Het probleem zit in wie er klaarstaat om je op te vangen zodra je gaat zoeken.

De markt van de kwetsbaarheid
Waar een verlangen is, komt een aanbod. En dit aanbod is als paddenstoelen uit de grond geschoten. Workshops, retraites, tempelavonden, privésessies, weekenden in het buitenland. Wie zoekt op heilige seksualiteit vindt binnen een paar klikken tientallen coaches, allemaal met dezelfde beloftes: bevrijding, heling, verbinding met je “ware zelf”.

De cijfers achter deze markt zijn onthutsend. Het Meldpunt Tantra Misbruik, opgericht in 2017 door twee vrouwen die zelf jarenlang meldingen bleven binnenkrijgen, ontving in de eerste vijf tot zes maanden van haar bestaan zo’n honderd meldingen van grensoverschrijdend gedrag. Bijna honderd zijn betrouwbaar bevonden, over ongeveer zestig verschillende masseurs en behandelaars. Bij ongeveer de helft van de slachtoffers ging het om penetratie, met vingers of penis, zonder toestemming. Er wordt geschat dat er in Nederland minder dan honderd mannelijke tantramasseurs actief zijn. Reken maar uit: dit gaat niet over een paar rotte appels. Dit is een structureel probleem in een hele bedrijfstak.

En dat is dan alleen nog de massagepraktijk en toevallig mannen, want vrouwen blijven zeker niet buiten schot. Zij hebben – naast de mannen die dit ook doen – bijvoorbeeld weekenden, workshops en reizen opgericht. Het rapport van het meldpunt beschrijft dan ook wat er gebeurt op weekenden en in groepen: mensen die tijdens tantraweekenden min of meer werden gedwongen om over hun grenzen heen te gaan, met de uitleg achteraf dat dát nu juist de bedoeling was. Er worden internationale groeperingen genoemd die met stevigere, soms pijnlijke technieken werken – “de-armouring” en “de-blocking” – allemaal onder het motto dat groei alleen mogelijk is als je eerst breekt.

De-armouring (“het lichaam ontpantseren”) is een term die oorspronkelijk komt van de psychoanalyticus Wilhelm Reich, die stelde dat mensen na trauma of onderdrukte emoties een soort spierpantser opbouwen – chronische spanning in het lichaam die gevoel blokkeert. In de tantra- en bodyworkwereld is dit vertaald naar een praktijk waarbij de behandelaar met stevige druk op specifieke lichaamspunten drukt – vaak rond het bekken, de borstkas of het sleutelbeen, soms ook inwendig – om die “blokkades” los te maken. De gedachte: onder het pantser zit opgeslagen pijn, en die pijn moet er letterlijk “uit gedrukt” worden voor iemand weer kan voelen.

De-blocking wordt vaak door elkaar gebruikt met de-armouring, maar draait net iets breder om het opheffen van energetische blokkades in het lichaam, meestal in combinatie met ademwerk. Ze zinspelen op het idee dat levensenergie (vaak “kundalini” genoemd) ergens is vastgelopen en weer moet gaan stromen.
Het venijn zit ‘m in de uitvoering. Sommige aanbieders werken met wat ze zelf “zachte” de-armouring noemen: langzaam, met voortdurend overleg, waarbij de pijn nooit een bepaald niveau overschrijdt. Maar er bestaat ook een “harde” variant, waarbij stevige, soms pijnlijke druk wordt uitgeoefend tot iemand instort of gaat huilen. Dat moment van instorten wordt dan uitgelegd als “doorbraak” of “overgave.” Precies dat mechanisme wordt in het rapport van het Meldpunt Tantra Misbruik genoemd als voedingsbodem voor misbruik: pijn en huilen worden geherinterpreteerd als bewijs dat het “werkt,” waardoor het voor de ontvanger bijna onmogelijk wordt om nee te zeggen zonder het gevoel te hebben dat ze “nog niet ver genoeg” zijn.

Het patroon dat het meldpunt beschrijft, is dan ook bijna een handleiding voor manipulatie. Behandelaars leggen eerst de kwetsbaarheden van hun cliënten bloot, spelen in op de behoefte aan aandacht en erkenning, en stimuleren verliefdheid op zichzelf. Op die manier worden mensen – vaak zonder dat ze het doorhebben – voorbereid op wat er komen gaat. Twee tantramasseurs zijn inmiddels ook daadwerkelijk veroordeeld: beiden kregen dertig maanden cel en een beroepsverbod, de een vijf jaar, de ander na een eerdere veroordeling zelfs een langer verbod. En dat zijn dan nog de zaken die de rechtbank haalden. Het merendeel van de slachtoffers doet geen aangifte, en mensen die dat wel probeerden, werden volgens het meldpunt bij de politie soms ontmoedigd of weggestuurd.

Wat dit extra riskant maakt: er bestaat voor tantra en intimiteitscoaching geen erkende beroepsvereniging met een officiële klachtencommissie. Iedereen mag zich morgen tantramasseur of bevrijdingscoach noemen. Er is geen opleiding verplicht, geen toezicht, geen instantie waar je terechtkunt als het misgaat. De enige vergunning die wettelijk verplicht zou moeten zijn zodra er lichamelijk contact met intieme delen plaatsvindt, ontbreekt bij het overgrote deel van de aanbieders.

Maar schade door deze “heilige seksualiteit” wordt niet alleen tijdens dit soort praktijken toegebracht. Ze ontstaat juist ook tijdens workshops, zoals waar mijn kennis was. Langzaam en onder groepsdruk gaan deelnemers soms over hun grenzen heen en herkennen dat pas later. De Volkskrant sprak in 2019 vijf oud-cursisten over dit soort workshops. Vier van hen vertelden dat ze tijdens de workshopweekenden ver voorbij hun eigen grenzen waren gegaan. Ze wilden alleen anoniem praten, uit angst voor imagoschade of gevolgen van het geheimhoudingscontract (!) dat ze hadden getekend.

Een hoogleraar die de krant erbij haalde, benoemde het mechanisme haarscherp: een charismatische begeleider komt met een prachtig, herkenbaar verhaal en pakt mensen voorzichtig in. Zodra de deelnemer zich overgeeft en voorbij de eigen grens gaat, is er niemand meer die het opvangt. Precies dát mechanisme – grenzen die niet acuut worden overschreden door een ander, maar geleidelijk doordat je zelf denkt dat dit erbij hoort, aangemoedigd door de groep en de belofte van doorbraak – is wat er vaak achteraf te horen is over zulke workshops.

Wat heilige seksualiteit oorspronkelijk betekende
Veel van deze workshops en cursussen, leunen allemaal op bepaalde termen die heilig zijn. En dat is het wrange. Want wat hier wordt misbruikt, is oorspronkelijk niet eens iets seksueels.

Tantra bijvoorbeeld ontstond eeuwen geleden in India, mogelijk voortkomend uit veel oudere, inheemse tradities, als een tegenbeweging tegen religies die het lichaam en de zintuigen zagen als iets dat overwonnen moest worden om verlichting te bereiken. Tantra zei: nee, juist niet wegduwen. Juist erin gaan. De kern draait om de vereniging van twee krachten – Shiva, het bewuste, stille, mannelijke principe, en Shakti, het scheppende, stromende, vrouwelijke principe. Die twee komen in tantra samen, maar zeer zeker niet uitsluitend via seks. Adem, aanraking, stilte, aanwezigheid: dat zijn de instrumenten. Seksualiteit is er hooguit één uitdrukkingsvorm van, maar zeker niet het doel.

Veel van deze aanbieders hebben het ook over vrouwelijk en mannelijk, en komen dan met verhalen over bevrijding en de controle terugpakken op seksueel gebied. Maar ook deze vorm van seksualiteit gaat niet over seks.
Vrouwelijke heilige seksualiteit gaat in de kern over ontvankelijkheid. Niet over presteren, niet over klaarkomen, maar over ruimte maken, voelen, open durven zijn, met jezelf, voor er überhaupt ook maar sprake is van seks. Mannelijke heilige seksualiteit gaat over aanwezigheid zonder doel. Niet jagen, niet willen bezitten, maar dragen en er gewoon zíjn. Beide zijn in essentie een oefening in overgave aan het moment, niet een technische vaardigheid, geen seksuele handeling en al helemaal geen prestatie.

Pas vanaf de jaren zestig kwam tantra naar het Westen en raakte het gekoppeld aan de seksuele revolutie. Vanaf de jaren negentig volgde de commercialisering in volle vaart: boeken, cursussen, “technieken” voor betere orgasmes. De oorspronkelijke bewustzijnsgerichte praktijk raakte grotendeels op de achtergrond. Wat er nu vaak onder de noemer heilige seksualiteit wordt verkocht, heeft in werkelijkheid weinig meer met traditionele tantra te maken. Het is een losstaande, moderne interpretatie, vaak Neo-Tantra genoemd, zonder binding aan de oorspronkelijke bronnen of leraren.

De kaping
Wat er gebeurt, is een kaping van taal. Woorden als heilig, bevrijding, overgave en verbinding klinken zacht en veilig. Ze suggereren dat wat er gebeurt altijd goed bedoeld is, want hoe kan iets wat kwaad kan doen nou heilig heten? Precies die associatie wordt gebruikt om grenzen te laten vervagen. Als iemand zegt dat je moet “leren overgeven” of dat “weerstand een teken van je blokkade” is, wordt twijfel zelf verdacht gemaakt. Niet het gedrag van de behandelaar of begeleider staat dan ter discussie, maar jouw onvermogen om je open te stellen.

Dat is geen incident. Dat is een mechanisme, en het werkt bij uitstek op mensen die al kwetsbaar zijn: mensen met een voorgeschiedenis van misbruik, mensen die hun lichaam nooit als veilig hebben ervaren, mensen die precies daarom naar dit soort werk toe komen. De mensen die het meest baat zouden hebben bij een zorgvuldige, langzame benadering, zijn tegelijk het makkelijkst binnen te halen met een groot verhaal over bevrijding.

Wat er overblijft
Het cynische resultaat is dat mensen die op zoek gingen naar meer verbondenheid, er vaak met minder uit komen. Een lichaam dat je weer moet leren vertrouwen. Een schaamte die niet is opgelost, maar toegevoegd. En een extra laag wantrouwen. Als dít heilige seksualiteit is, wat is er dan nog wél veilig?

Dat is misschien wel de grootste schade. Niet alleen wat er in daar allemaal gebeurt, maar wat het achterlaat: een nog verder verwrongen beeld van wat echte verbondenheid eigenlijk is. Terwijl die, als je bij de bron kijkt, nooit iets te maken had met drugs, blinddoeken of het overschrijden van grenzen. Het ging over aanwezig zijn. Over ontvankelijkheid.
Echte verbondenheid groeit in liefde, aandacht, wederzijds vertrouwen en de vrijheid om helemaal jezelf te zijn. Het is als thuiskomen bij jezelf, terwijl de ander naast je bestaat zoals die is.

Tot slot
Mijn kennis kwam thuis met een onbewust knagend gevoel. Misschien is dat gevoel niet iets om weg te werken, maar juist iets om serieus te nemen. Want waar echte verbondenheid groeit, hoef je achteraf niet te twijfelen of je grenzen ertoe deden. Die stonden nooit ter discussie. Misschien is dat wel de belangrijkste les. Niet dat mensen moeten ophouden met zoeken naar verbinding, intimiteit of spiritualiteit. Integendeel. Juist omdat dat verlangen zo oprecht is, verdient het bescherming. Echte veiligheid vraagt nooit om het uitschakelen van je intuïtie. Echte heling begint niet waar je leert je grenzen te negeren, maar waar die grenzen zonder discussie worden gerespecteerd. Het probleem is uiteindelijk dan ook niet tantra en heilige seksualiteit op zichzelf. Het probleem is wat er gebeurt wanneer woorden als tantra, heilig, overgave en bevrijding een vrijbrief worden om grenzen te laten vervagen.